Dom energooszczędny, czyli jaki?

Dom energooszczędny to najprościej ujmując taki, który nie generuje dużych kosztów utrzymania. A te w największym stopniu uzależnione są od kosztów ogrzewania budynku. Czym powinien charakteryzować się dom spełniający założenia budynku energooszczędnego?

Definicja domu energooszczędnego nie została do tej pory jednoznacznie określona. Pod pojęciem tym kryje się zespół cech, które składają się na dość ogólną charakterystykę budynku. Przyjmuje się, że dom energooszczędny nie powinien zużywać zbyt wiele energii, zarówno na ogrzewanie, jak i pozostałe aspekty związane z jego eksploatacją. Ponieważ jednak to właśnie ogrzewanie domu w największym stopniu decyduje o wielkości kosztów utrzymania budynku to jemu poświęca się najwięcej uwagi. Ogrzewanie budynku związane jest z kolei m.in. z izolacyjnością termiczną jego przegród – im jest ona lepsza, tym mniej energii będziemy potrzebować do ogrzania domu.

Dom energooszczędny – ważna bryła budynku

Dom energooszczędny powinien tracić możliwie najmniej energii przez przegrody zewnętrzne. Sprzyja temu odpowiednio zaprojektowana bryła budynku. Zaleca się budowę domów, których stosunek powierzchni przegród zewnętrznych do kubatury jest jak najmniejszy. Duże straty ciepła występują w narożnikach i załamaniach ścian, dlatego projekt domu energooszczędnego powinien zawierać ich jak najmniej.
Bryła domu energooszczędnego powinna być możliwie prosta i zwarta – najlepiej na planie prostokąta. Elewacja o największej powierzchni powinna być zwrócona na południe, gdyż właśnie z tej strony świata zyski z promieniowania słonecznego są największe. Na południowej elewacji należy też lokalizować największe przeszklenia – będą one pozyskiwać darmową energię promieni słonecznych, ogrzewających pośrednio wnętrza domu. Od północy, czyli najchłodniejszej strony świata lepiej jest unikać montażu dużych okien.

Dom energooszczędny i współczynniki U

O tym, ile ciepła ucieka przez poszczególne przegrody zewnętrzne mówi ich współczynnik przenikania ciepła U. Wybierając poszczególne rozwiązania i materiały warto więc zadbać, aby przegrody domu (ściany, dach, podłoga) były jak najcieplejsze. Przegrody te muszą skutecznie chronić przed chłodem zewnętrznych i stratami ciepła z budynku.
Przyjmuje się w domu energooszczędnym współczynnik U ścian nie powinien przekraczać 0,2 W/(m²·K). Takie ściany zewnętrzne mogą być wznoszone zarówno jako jedno-, dwu-, jak i trójwarstwowe. Współczynnik mniejszy lub równy 0,2 W/(m²·K) najłatwiej jest uzyskać wznosząc ściany warstwowe, docieplone odpowiednią warstwą materiału termoizolacyjnego. Zalecana wartość współczynnika U dla podłogi na gruncie oraz dachu również powinna wynosić nie więcej niż 0,2 W/(m²·K). Nowe warunki techniczne zakładają jednak, że dach nowo budowanego domu od 2021 r. nie będzie mógł mieć współczynnika U przekraczającego 0,15 W/(m²·K). Im więc przegrody będą cieplejsze, tym lepiej.
Istotne jest także zapotrzebowanie na ciepło budynku. Przyjmuje się, że maksymalna wartość wskaźnika EP, określającego roczne obliczeniowe zapotrzebowanie na energię pierwotną przeznaczoną do ogrzewania, wentylacji oraz przygotowywania ciepłej wody użytkowej (c.w.u.) w przypadku domów jednorodzinnych nie powinna przekraczać 70 kWh/(m²·rok).
W istniejącym programie dopłat do budynków energooszczędnych, prowadzonym przez Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej, za obiekty energooszczędne uznano takie, w których zapotrzebowanie na energię użytkową do ogrzewania budynku w przeliczeniu na metr kwadratowy rocznie wynosi nie więcej niż 40 kWh.

Ogrzewanie w domu energooszczędnym

Równie istotne jak ograniczenie strat ciepła przez przegrody zewnętrzne domu jest energooszczędne ogrzewanie. Wybierając system grzewczy należy mieć na uwadze nie tylko koszt zakupu urządzenia grzewczego (jest to bowiem jednorazowy wydatek), ale przede wszystkim wieloletnie koszty ogrzewania domu i przygotowywania ciepłej wody użytkowej. Dom energooszczędny powinien być wyposażony w wydajne źródło ciepła, najlepiej korzystające z odnawialnych źródeł energii – takie jak pompa ciepła czy kolektory słoneczne. Jeśli zdecydujemy się na ogrzewanie gazowe lub olejowe, najlepszym rozwiązaniem będzie kocioł kondensacyjny. Do wytwarzania takiej samej ilości ciepła zużywa on mniej paliwa niż kocioł konwencjonalny.

Równie ważna wentylacja

Energooszczędność domu nierozłącznie związana jest z jego wentylacją. Aby w pomieszczeniach domu panowała komfortowa temperatura, napływające do wnętrz chłodne, świeże powietrze wymaga ogrzania. To generuje dodatkowe zużycie energii. Rozwiązaniem tego problemu jest wentylacja mechaniczna nawiewno-wywiewna z odzyskiem ciepła. W przeciwieństwie do standardowo stosowanej w domach jednorodzinnych wentylacji grawitacyjnej zapewnia ona stałą, dostosowaną do potrzeb wymianę powietrza. Dzięki wentylacji z odzyskiem ciepła świeże, napływające do domu powietrze jest ogrzewane ciepłem odzyskanym z usuwanego z budynku, zużytego już powietrza. Pozwala to w znacznym stopniu ograniczyć zużycie energii grzewczej i zmniejszyć koszty ogrzewania.